جنگ جهانی اول

جنگ جهانی اول

جنگ جهانی اول از برجسته‌ترین رخدادهای تاریخ بشر است و به گونه مستقیم و غیرمستقیم نقش بزرگی در تعیین تاریخ سده بیستم داشته‌است. این جنگ پایان چندی از نظام‌های پادشاهی اروپا را رقم زد و مایه نابودی چهار دودمان پادشاهی هابسبورگ، هوهن تسولرن، عثمانی و رومانوف به ترتیب در امپراتوری‌های اتریش-مجارستان، آلمان، عثمانی و روسیه تزاری شد .

جنگ جهانی اول در پی ترور آرشیدوک فرانتس فردیناند ولیعهد امپراتوری اتریش – مجارستان در ۲۸ ژوئن ۱۹۱۴ توسط ملی‌گرای هجده ساله صرب، گاوریلو پرنسیپ، در سارایوو بوسنی به وقوع پیوست .

تاریخ شروع جنگ :

از 28 ژوئیه 1914 (۵ مرداد ۱۲۹۳ هجری شمسی) تا ۱۱ نوامبر ۱۹۱۸

دلایل وقوع :

 منازعات سیاسی، ارضی و اقتصادی بین کشورها،

رشد نظامی گری ،

مجموعه‌ای پیچیده از اتحادها و توافقات بین‌المللی،

امپریالیسم،

رشد ناسیونالیسم ،

خلاء قدرتی که در نتیجه افول امپراتوری عثمانی ایجاد شده بود.

منازعات مرزی و سرزمینی حل نشده،

شکستن ساختار موازنه قدرت در اروپا،

چند پاره شدن و تفکیک قوای حاکمیتی، 

مسابقه تسلیحاتی از که دهه‌ها قبل شروع شده بود.

تحلیل‌های سطحی، به بررسی ریشه‌ها و زمینه‌های پیدایش این رویداد کاری ندارند بلکه تمرکز این‌گونه از تحلیل ها؛ بررسی وقایع و اتفاقاتی است که درون آن رویداد رخ داده است.

جنگ جهانی اول چگونه اتفاق افتاد ؟

در روز ۲۸ ژوييه سال ۱۹۱۴ ميلادي امپراتوري اتريش – مجارستان به كشور صربستان اعلان جنگ داد، جنگي كه جنگ بزرگ نام گرفت و به جنگ جهانی اول تبديل شد. در فرداي آن روز روسيه به امپراتوري اتريش – مجارستان اعلان جنگ داده و امپراتوري آلمان فورا به روسيه هشداري مي دهد اگر اعلان جنگ را پس نگيرد، آلمان به نوبه خود وارد جنگ خواهد شد.

روسيه تزاري پيشنهاد آلمان را رد مي كند و آلمان نيز به نوبه خود در روز اول اوت به روسيه اعلان جنگ مي دهد. فرانسه در همان روز اعلام بسيج عمومي مي كند و در روز ۳ اوت سال ۱۹۱۴ ميلادي امپراتور آلمان، گيوم دوم به فرانسه اعلان جنگ داده و نيروهاي ارتش آلمان وارد خاك بلژيك مي شوند. امپراتوري بريتانيا در روز ۴ اوت به آلمان اوليتماتوم مي دهد كه بي طرفي بلژيك را رعايت كند.

آلمان اولتيماتوم بريتانيا را رد كرده و در همان روز بريتانيا به نوبه خود به آلمان اعلان جنگ مي دهد. سپس فرانسه و بريتانيا به ترتيب در روزهاي ۱۱ و ۱۲ اوت به امپراتوري اتريش – مجارستان اعلان جنگ مي دهند. ظرف ۲ هفته آتش جنگ بخش اعظم اروپا را فرا مي گيرد.

جنگ جهاني اول ناشي از رقابت هايي بود كه از ۵۰ سال پيش از آغاز اين جنگ، قاره اروپا را از هم پاشيده بودند. رقابت هاي سرزميني و استعماري موجب شدند تا كشورهاي اروپايي در مقابل يكديگر در جنگ جهانی اول صف آرايي كنند.

ایران در زمان جنگ جهانی :

هم‌زمان با حکومت احمد شاه قاجار بود و دولت مشروطهٔ ایران ضعیف‌ترین دوران خود را می‌گذراند. جنگ جهانی اول در زمانی آغاز شد که ایران از جوانب گوناگون اوضاعی آشفته، نابسامان، بغرنج و متزلزل داشت. بحران فزایندهٔ اقتصادی، وضعیت ناپایدار سیاسی و مداخلات مهارگسیختهٔ قدرت‌های خارجی، ایران را تا آستانهٔ یک دولت ورشکسته و وابسته پیش برده بود.
با اینکه ایران در این زمان بی طرفی خود را اعلام مرده بود اما نیروهای دشمن از شمال و جنوب به ایران حمله کردند و ایران را نیز وارد این جنگ کردند .

تلفات آن :

جنگ جهانی اول یکی از ویرانگرترین جنگ های تاریخ مدرن است. تقریباً ۱۰ میلیون سرباز در جنگ جهانی اول جان سپردند. رقمی که بسیار بیشتر از تلفات نظامی کل جنگ های صد سال پیش از آن بود. اگرچه آمار دقیق تلفات در جنگ جهانی اول را به دشواری می توان معین کرد، اما حدود ۲۱ میلیون نفر در این جنگ زخمی شدند.

تلفات عظیم در تمام طرفین درگیر در جنگ جهانی اول، تا حدودی در اثر ارائه سلاح های جدید، مانند مسلسل و استفاده از گازهای سمی و همچنین شکست رهبران نظامی در تطیبق دادن تاکتیک های خود با ماهیت جنگی بود که به طرزی فزاینده مکانیزه شده بود.

سیاست نبرد فرسایشی در جنگ جهانی اول بویژه در جبهه غرب، به از دست رفتن جان صدها هزار سرباز انجامید. در ۱ ژوئیه ۱۹۱۶، زمانی که سنگین ترین تلفات انسانی طی یک روز صورت پذیرفت، ارتش بریتانیا فقط در سومه بیش از ۵۷ هزار نفر تلفات داد.

در جنگ جهانی اول آلمان و روسیه بیشترین تعداد تلفات انسانی نظامی را متحمل شدند. فرانسه شانزده درصد از نیروهای بسیج شده خود را در جنگ جهانی اول از دست داد که بیشترین میزان تلفات نسبت به تعداد سرباز به کار گرفته شده به شمار می رفت.

حدود ۱۳ میلیون نفر از غیرنظامیان درجنگ جهانی اول جان خود را از دست دادند

اگرچه هیچ یک از مؤسسه های رسمی تعداد دقیق تلفات غیرنظامیان در جنگ جهانی اول را ثبت نکردند، اما محققان می گویند که حدود ۱۳ میلیون نفر از غیرنظامیان به طور مستقیم یا غیرمستقیم در اثر جنگ جهانی اول جان خود را از دست دادند.

میزان تلفات نظامیان و غیرنظامیان در پایان جنگ جهانی اول با شیوع “آنفلوآنزای اسپانیایی” که مهلک ترین اپیدمی آنفلوآنزا در تاریخ به شمار می رود، به شدت افزایش یافت. در اثر جنگ جهانی اول، میلیون ها نفر از خانه هایشان در اروپا و آسیای صغیر آواره یا بی خانمان شدند. تلفات مالی و صنعتی بویژه در فرانسه و بلژیک یعنی جایی که نبردها سنگین تر از سایر نقاط بود فاجعه آمیز بود.

جنگ جهاني اول منجر به نابودي ۴ امپراتوري روسيه، آلمان، اتريش – مجارستان و عثماني مي گردد و كشورهاي جديدي از بطن امپراتوري هاي منقرض شده، تاسيس شده و يا دوباره احيا مي شوند.

فرشته ارشاد فرکار

مطالب مرتبط

دیدگاهها

نظر:

سه + 7 =