تاثیر میدانهای الکترومغناطیسی بر سلامتی انسان (قسمت ۲)

تاثیر میدانهای الکترومغناطیسی بر سلامتی انسان (قسمت ۲)

امواج پرتوهاي غير يونساز:

پرتوهاي غير يونساز، پرتوهاي الكترومغناطيسي با طول موج بيشتر ار ۱۰۰ نانومتر هستند.

انرژي فوتون اين پرتوها كمتر از آن است كه بتوانند در محيط بيولوژيكي يونسازي كنند و كمتر از انرژي فوتون پرتوهاي ايكس و گاما مي باشد.

اين امر به دليل كمتر بودن فركانس پرتوها غير يونساز است.

پرتوهاي غير يونساز به سه محدوده اصلي پرتوهاي نوري(شامل پرتوهاي فرابنفش، نورمرئي و پرتوهاي فروسرخ) و ميدان هاي الكترومغناطيسي( شامل ميدان هاي راديويي، مايكروويو و ميدان الكترومغناطيسي با فركانس هاي كم) و ميدان هاي مغناطيسي ثابت تقسيم مي شوند.

پرتوهاي فرابنفش:

پرتوهاي الكترومغناطيسي با طول موج ۱۰۰ الي ۴۰۰ نانومتر پرتوهاي فرابنفش (UV) خوانده مي شود.

اثرات پرتوهاي فرابنفش در طول موجهاي مختلف متفاوت است از اين رو طبقه بندي هاي فرعي نيز براي اين پرتوها وجود دارد.

– پرتو فرابنفش با طول موج ۱۰۰ الي ۱۹۰ نانومتر كه پرتو فرابنفش خلاء ناميده ميشود.

اين پرتوها توسط اغلب مواد از جمله اكسيژن هوا جذب مي شوند، لذا تنها در خلاء مي توانند وجود داشته باشند.

– پرتوهاي با طول موج ۱۹۰ الي ۳۰۰ نانومتر يا پرتو فرابنفش دور نامیده می‌شوند.

– پرتوهاي ۳۰۰ الي ۴۰۰ نانومتر يا پرتوهاي فرابنفش نزديك نامیده می‌شوند.

مهمترين منبع طبيعي توليد كننده پرتوهاي فرابنفش خورشيد مي باشد.

مقدار پرتوهاي فرابنفش خورشيد كه به زمين مي رسد، توسط لايه ازون جو زمين كاهش چشم گيري مي يابد و با نازك شدن لايه ازون شدت اين پرتوها افزايش مي يابد.

پرتوهاي فروسرخ:

پرتوهاي الكترومغناطيسي با طول موج ۷۸/۰ الي ۱۰۰۰ ميكرون، پرتوهاي فروسرخ (IR) خوانده مي شود.

انواع پرتوهاي فروسرخ:

– پرتوهاي فروسرخ با طول امواج ۷۸/۰ الي ۵/۱ ميكرون يا پرتوهاي فروسرخ نزديك

– پرتوهاي فروسرخ با طول امواج ۵/۱ الي ۱۰۰۰ ميكرون يا پرتوهاي فروسرخ دور

هر ماده اي كه دماي آن بالاتر از صفر كلوين باشد پرتو فروسرخ ساطع مي كند.

كه خورشيد يكي از منابع مهم آن بوده و لامپ‌هاي فروسرخ نيز توليد كننده اين امواج مي باشند.

تاثیرات پرتوهای اپتیکی (UV, IR)

همه افراد در معرض اشعه UV ناشی از خورشيد قرار دادند و اکثر مردم در معرض منابع مصنوعی مورد استفاده در صنعت، تجارت و تفريحات می باشند.

اندامهای بحرانی در مقابل این پرتو:

– پوست

– چشم

برای سوختن پوست معیار ۰٫۰۳ (J/cm2) پرتو UV برای پوست نسبتا تیره میتواند راهنمای خوبی باشد.

برای پوستهای نازک عدد فوق کمتر و برای پوستهای تیره تر این مقدار کمی بیشتر است.

درمورد اثر برچشم میزان آستانه پرتوگیری در ۲۷۰ نانومتر تا ۵۰ (J/m2) تشخیص داده شده است.

پرتوهاي نور مرئي :

پرتوهای الكترومغناطيسی با طول موج ۴۰۰ الي ۷۸۰ نانومتر، نور مرئي (VS) خوانده مي شود.

نور شديد آذرخشي مي تواند به چشم ها آسيب برساند و روشنايي زياد مي تواند در دراز مدت سبب تخريب شبكيه شود.

در اثر واكنش طبيعي بدن، چشم ها در برابر نور خورشيد محافظت مي شوند كه شامل پلک زدن و سربرگرداندن است.

ميدان‌هاي راديويي و مايكروويو :

اين ميدان‌ها شامل ميدان‌های الكتريكي و مغناطيسي با فركانس ۳۰۰ كيلوهرتز الي ۳۰۰ گيگا هرتز هستند.

اين ميدانها هميشه تواما” وجود دارند و ميدان هاي الكترومغناطيسي خوانده مي شوند.

منابع و دستگاههاي توليد كننده‌ی پرتوهاي راديويي و مايكروويو بسيار متنوع هستند.

اين منابع در دو دسته كلي قرار مي گيرند:

– منابع باز: منابعي هستند كه پرتو را مستقيماً به محيط اطراف ارسال مي كنند، مانند انواع آنتن، رادارو غيره.

– منابع بسته: منابعي هستند كه ارسال پرتو آن ها به محيط عمدي نيست،اما هنگام كار در اطراف آن‌ها پرتوهاي راديويي و مايكروويو وجود دارد.

مانند فرهاي مايكروويو، دستگاههاي جوش يا ذوب راديويي (RF)، سيستم هاي فرستنده و غيره.

اثرات بيولوژيكي ميدانهاي راديويي و مايكروويو:

با قرار گرفتن بدن انسان در ميدان‌هاي الكتريكي و مغناطيسي، ممكن است در قسمتهاي مختلف بدن، جريان الكتريكي القاء شود يا مقداري از انرژي ميدان توسط بافت جذب شود و يا هر دو پديده همزمان روي دهد.

در فركانس‌هاي كمتر از ۲۰ مگا هرتز، جريان‌هاي القاء شده در بافت بدن حائز اهميت است.

اين جريان‌ها مي توانند بر اعصاب محيطي اثر بگذارند و عملكرد آن ها اختلال ايجاد كنند.

در فركانس هاي ۲۰ مگاهرتز الي ۳۰۰ مگاهرتز، علاوه بر جريان هاي القاء شده در بدن، انرژي جذب شده در بافت در اثر قرار گرفتن در ميدان الكترومغناطيسي نيز حائز اهميت است.

در فركانسهاي ۳۰۰ مگاهرتز الي ۱۰ گيگاهرتز، جريان القايي اهميت چنداني ندارد و اغلب اثرات بيولوژيكي شناخته شده پرتوهاي مايكروويو، به آهنگ جذب انرژي در بافت نسبت داده مي شود.

در فركانسهاي بيشتر از ۱۰ گيگاهرتز، جذب انرژي سطحي است. يعني عمق نفوذ پرتوها در بدن انسان كم است.

– ميدانهاي مغناطيسي ثابت:

ميدان مغناطيسي ثابت، در هر نقطه از مكان، با گذشت زمان، مقدار ثابتي دارد.

ميدان مغناطيسي ثابت كه اغلب با كميت چگالي شار مغناطيسي مشخص مي شود، در اطراف آهن رباهاي دائمي و نيز در اطراف سيم هاي حامل جريان ثابت ايجاد مي شود.

منابع توليد كننده ميدانهاي مغناطيسي ثابت عبارتند از:

كره زمين مهم ترين منبع طبيعي توليد كننده اين ميدان مي باشد و چگالي ميدان مغناطيسي در اطراف زمين بين ۳۰ تا ۷۰ ميكروتسلا تغيير مي كند.

منابع مصنوعي توليد كننده آن سيستم هاي ام-آر-آي(MRI )، كابل هاي برق و ژنراتورهاي DC ، راكتورهاي هسته اي، شتاب دهنده‌هاي ذرات، جداكننده‌هاي ايزوتوپها و اسپكترومترهاي ان-ام-آر(NMR )

اثرات بيولوژيكي ميدانهاي مغناطيسي ثابت:

از طريق القاي مغناطيسي ايجاد جريان الكتريكي در بافت در اثر تغيير شار مغناطيسي

از طريق مگنتومكانيكال چرخش مولكولهاي قطبي موجود در بدن در اثر اين ميدان

از طريق جابجايي مولكولهاي پارامغناطيس و فرومغناطيس در اثر نيروي ميدان مغناطيسي

از طریق برهم كنش‌هاي الكترونيكي الكترونهاي آزاد مي توانند تحت تاثير ميدان مغناطيسي قرار گيرند.

هاله علیپور

مطالب مرتبط

دیدگاهها

نظر:

یک × دو =