معرفی رشته مهندسی راه آهن

معرفی رشته مهندسی راه آهن

تاریخچه به وجود آمدن مهندسی راه آهن

مهندسی راه آهن چگونه به‌ وجود آمد؟

حمل و نقل یکی از عوامل اصلی و تعیین کننده در دنیای امروز است که از جوانب مختلف نقش چشمگیر و حیاتی دارد. در بین انواع حمل ‌و نقل، حمل‌ و نقل ریلی از مزیت ‌های بسیاری برخوردار است و کشورهای صنعتی و نیمه‌ صنعتی از گذشته های دور به این پدیده پرارزش پرداخته و شبکه حمل و نقل خود را با حمل و نقل ریلی تجهیز کرده‌اند. با ظهور راه‌ آهن،نیاز به مهندسی راه‌ آهن پیش‌آمد که توانایی برخورد با موضوعات منحصر به فرد را داشته باشد.

تاجایی که امروزه خیلی از کشورها به مرحله‌ای رسیده‌اند که چندان به دنبال توسعه کمّی نیستند بلکه به دنبال هماهنگ کردن و هم سو کردن صنعت حمل و نقل ریلی با دیگر پدیده‌ های علمی و صنعتی پیشرو مانند الکترونیک و سیستم ‌های ارتباط جمعی می‌ باشند.

راه‌آهن امروزی در اوایل قرن نوزدهم و در معادن انگلستان شکل گرفت. با گسترش راه‌آهن و تبدیل شدن به یک نیروی بزرگ اقتصادی، مهندسان بیش‌تری در این زمینه درگیر شدند. امروزه با افزایش کارکردهای راه‌آهن در حمل و نقل بار و مسافر و به وجود آمدن شکل‌های نویی از حمل و نقل ریلی هم‌چون مترو، تراموا، منوریل، قطارهای مگلو و …، این رشته هم‌چنان در حال گسترش است. این رشته در ایران در سال ۱۳۷۶ خورشیدی در دانشگاه علم و صنعت ایران آغاز به کار کرد و هم‌اکنون دانشگاه‌های دیگری نیز به ارائهٔ مهندسی راه‌آهن می‌پردازند.

معرفی کار

این رشته یکی از شاخه‌های ریاضی فیزیک است.مهندسی راه آهن از مهم ترین و اصلی ترین تخصص های لازم جهت ایجاد، نگهداری و توسعه سیستم حمل و نقل ریلی هر کشور محسوب می شود. مهندس راه آهن به برنامه ریزی، طراحی، مدیریت، ساخت و نگهداری خطوط ریلی، انواع ماشین های ریلی و سیستم حمل و نقل ریلی می پردازد. مهندسان راه آهن هر یک دارای تخصص ویژه ای می باشند. در کشور ما سه تخصص اصلی وجود دارد که مهندسی خط و سازه های ریلی، مهندسی ماشین های ریلی و مهندسی سیستم حمل و نقل ریلی می باشند.

مهندسی خط و سازه های ریلی:

رشته ی مهندسی خط و سازه های ریلی بیشتر محتویات مشابه رشته ی عمران دارد و افزون بر درس‌های تخصصی رشتهٔ عمران با تحلیل و طراحی خط آهن آشنا می‌شوند که مرتبط با سازه های مختلف در راه آهن همچون پل ، تونل ، خطوط و تاسیسات زیربنایی می باشد. مهندسی خط و سازه های ریلی در طراحی، نظارت، اجراء و تعمیر و نگهداری خطوط و ابنیه فنی راه آهن تخصص دارد.منظور از خطوط، مسائل زیرسازی و روسازی راه‌آهن مانند خاک‌برداری، خاک‌ریزی، بدنهٔ راه، ریل و … و منظور از ابنیه، سازه‌های فنی موجود در راه‌آهن مانند پل، تونل، دیوار حائل و ضامن، ساختمان ایستگاه، انبار و … می باشد.

مهندسی ماشین های ریلی:

مهندسی مکانیک بنیان علمی این رشته را می‌سازد و این رشته ارتباط مستقیمی با دیگر بخش‌های صنعت حمل و نقل ریلی دارد. مهندس ماشین های ریلی در طراحی، ساخت و نگهداری ناوگان ریلی از جمله واگن های باری و مسافری، لوکوموتیوها، ماشین آلات ریلی، سیستم های ترمز، سیستم های انتقال نیرو و… تخصص دارد. از این رشته گاهی با نام مهندسی جریه نیز یاد می‌شود.

مهندسی حمل و نقل ریلی:

به منظور توسعهٔ مدیریت و برنامه‌ریزی در راه‌آهن و جهت بهبود وضعیت فعلی راه آهن کشور و توسعه ی حمل و نقل ریلی تاسیس شده و واحد های مشترک بسیاری با رشته ی مهندسی صنایع دارد.

کار اصلی مهندس حمل و نقل ریلی برنامه‌ریزی و بهره برداری بهینه از منابع، امکانات و تجهیزات حمل و نقل ریلی مانند ایستگاه، خط، لوکوموتیو، واگن و …می باشد. در حقیقت‌ فعالیت‌ یک‌ مهندس‌ حمل و نقل ریلی‌ به‌ دو بخش‌ عمده‌ قبل‌ از طراحی‌ خط‌ راه آهن‌ و بعد از طراحی‌ خط‌ تقسیم‌ می شود.

در مرحله‌ نخست‌ مهندس‌ حمل و نقل ریلی‌ حجم‌ مسافر و کالایی‌ که‌ در خط‌ مورد نظر جا به‌ جا خواهد شد، پیش‌بینی‌ کرده‌ و بررسی‌ میکند که‌ آیا تاسیس‌ این‌ خط‌ به‌ صرفه‌ میباشد یا خیر.
در مرحله‌ بعد نیز به‌ طراحی‌ و برنامه‌ریزی‌ حرکت‌ قطارها میپردازد تا تاخیر زمانی‌ قطارها به‌ پایین‌ترین‌ حد امکان‌ برسد و هزینه های‌ راه آهن‌ کمتر شود.
به‌ عبارت‌ دیگر بخش‌ حمل و نقل ریلی‌، بخش‌ نرم افزاری‌ راه‌آهن‌ است‌. این رشته مهندسی بهره‌برداری راه‌آهن نیز نامیده می‌شود.

آینده شغلی، بازارکار و فرصت های استخدامی مهندس راه آهن:

مهندس راه آهن می تواند در راه ‌آهن جمهوری اسلامی ایران، راه‌ آهن های شهری(مترو)، شرکت های وابسته به راه آهن ،کارخانجات واگن و لوکوموتیو سازی ،شرکت های مشاوره مهندسی، موسسات پژوهشی و … استخدام شود.

علیرغم اینکه عامل اصلی پیشرفت و توسعه ناوگان ریلی کشور، وجود نیروهای متخصص در این حوزه است، در بسیاری از بخش های راه آهن، مهندس راه آهن هنوز به طور کامل شناخته شده نیست.

در بسیاری از استخدام ها برای امور تخصصی راه آهن، فارغ التحصیلان و متخصصان سایر رشته ها از جمله مهندسی مکانیک، مهندسی صنایع، مهندسی عمران و … جذب می شوند. در صورتی که مرتبط ترین و مهم ترین تخصص، مهندسی راه آهن می باشد.

این امر نیاز به فرهنگ سازی و تلاش مضاعف متخصصان این حوزه برای شناساندن حرفه خود و البته توجه ویژه مسئولان دارد.

هاله علیپور

مطالب مرتبط

دیدگاهها

نظر:

5 × 4 =