پاتولوژی چیست؟

پاتولوژی چیست؟

پاتولوژی یعنی آسیب شناسی(Pathology ) از نظر لغوی از دو واژه پاتو(Patho= pathos ) به معنی رنج، درد و عذاب و لوژی(logy= logos) به معنی مطالعه تشکیل شده است.

به عبارت اختصاصی تر آسیب شناسی ، دستورالعملی است ارتباطی که علوم پایه و تجربیات بالینی را
در بر گرفته و به منظور مطالعه تغییرات ساختاری وعملکردی در سلولها، بافتها و اندامها که زمینه بیماریها را به وجود می آورند اختصاص یافته است.

آسیب شناسی عبارت است از مطالعه اختلال در مولکولها، سلولها، بافتها و عملکرد که در ارگانیسم های زنده در پاسخ به عوامل آسیب رسان یا محرومیتها رخ می دهد.

بسیاری از این عوامل ترکیبات شیمیایی هستند که اغلب شامل فرآورده های دیگر ارگانیسم ها که مهمترین آنها
میکروارگانیسم های پاتوژن( بیماری زا )، می باشند.

دیگر عوامل آسیب رسان اشکال متنوع انرژی از قبیل گرما، تشعشعات و نیروهای مکانیکی هستند که در مقادیر زیادی اعمال می شوند.

ضمن اینکه بیشتر شرایط مرضی، ناشی از در معرض قرارگرفتن بافتهای بدن با مواد آسیب رسان می باشد،
ولی محرومیت از عناصر غذائی ضروری، از قبیل پروتئین ها،‌ مواد معدنی، ویتامین ها، آب و اکسیژن نیز ممکن است به همان اندازه دارای آثار مضر و تخریب کننده باشد.

فاکتورهای ژنتیکی نیز ممکن است دارای نقش مهمی در آسیب شناسی باشند.

انواع مطالعه آسیب شناسی

به طور سنتی،‌ مطالعه آسیب شناسی به دو قسمت آسیب شناسی عمومی(General pathology ) و آسیب شناسی اختصاصی یا سیستمیک(Special or systemic pathology ) تقسیم می گردد.

اولی در خصوص مطالعه واکنشهای پایه و اساسی سلولها و بافتها نسبت به محرکهایی که زمینه همه بیماریها را بوجود می آورند متمرکز شده است.

در حالیکه دومی پاسخهای ویژه ارگانها و بافتهای اختصاصی نسبت به محرکهای کم و بیش شناخته شده را مورد بررسی و مطالعه قرار می دهند.

اهداف‌ گروه‌ پاتولوژی

اهداف‌ كلی

۱- تربیت متخصص پاتولوژی ( آموزش دستیار)

۲-تربيت دانشجوی پزشکی عمومی

۳-تربیت دانشجویان کارشناسی وکاردانی علوم ازمایشگاهی

۴-كمك به ارتقا سطح کیفی و کمی تخصص  آزمایشگاهی برای بالا بردن سطح سلامت در کشور

۵-کمک به ارتقائ بهداشت و تشخیص  برای درمان بهتر در جامعه

۶-تحقیقات در زمینه های مختلف پزشکی خصوصا در زمینه تشخیص و در حیطه پاتولوژی

 اهداف‌ ويژه‌

الف )  اهداف ويژه آموزشي :

۱ – ارتقائ سطح آموزش در رشته پاتولوژی

۲ – بالا بردن سطح آموزش در پرسنل شاغل در آزمایشگاه ها

ب )  اهداف‌ ويژه‌ پژوهشي‌ :

۱- بالا بردن تفکر پژوهشی در اعضای هیئت علمی و پرسنل

۲- تحقيق  در زمينه‌ شناخت و تشخیص به موقع انواع بیماریهای شایع

۳- تحقيق شناخت وعلل بیماریهای غیر واگیردار و واگیردار

‌ج) اهداف‌ ويژه‌ بهداشتي‌ و درمانی و ارتقائ سطح سلامت :

۱ – بالا بردن سطح کیفی و کمی خدمات آزمایشگاهی و پیشگیری

۲- تشخیص انواع بیماریها و کمک به درمان بیماریهای مختلف در سطح جامعه

۳- ارائه اطلاعات لازم در جهت پیشگیری بیماریهای مختلف به بیماران

چهار قسمت بیماری که محور اصلی آسیب شناسی را تشکیل می دهند عبارتند از:

  • (Etiology) علت بیماری
  • مکانیسم های رشد و پیشرفت آن (Pathogenesis)
  • تغییرات سلولی ایجاد شده در سلولها و ارگانهای بدن Morphologic changes))
  • پیامدهای فونکسیونال ناشی از تغییرات مرفولوژیک (clinical significances)

از دیدگاه علوم مدرن،‌ دو طبقه عمده از عوامل اتیولوژیک وجود دارند:

ذاتی یا ژنتیک و اکتسابی( مثل عفونی، تغذیه ای، شیمیائی، فیزیکی ).

دانش یا کشف علت اولیه در واقع ستون فقراتی است که بر اساس آن تشخیص می تواند بنا نهاده شود، بیماری شناخته شود، یا درمان شکل گیرد.

با اینحال موضوع یک عامل اتیولوژیک برای یک بیماری که از مطالعه عفونتها و اختلالات ژنی منفرد بوجود آمده دیگر کارائی ندارد.

فاکتورهای ژنتیک بوضوح در ایجاد برخی بیماریهای شایع با منشاء محیطی مثل آترواسکلروزیس و کانسر دخالت دارد، و محیط نیز ممکن است تأثیرات عمیقی در برخی بیماریهای ژنتیک داشته باشد.

پاتوژنز

پاتوژنز؛ عبارت است از مجموعه توالی وقایع رخ داده در پاسخ سلولها یا بافتها در مقابل عامل اتیولوژیک که از تأثیر عامل محرک اولیه تا در نهایت نمودار شدن بیماری، اشاره می کند.

مطالعه پاتوژنز همچنان یکی از حیطه های عمده و مهم پاتولوژی است.

تغییرات مرفولوژیک؛ تغییرات مرفولوژیک به تغییرات ساختمانی در سلولها یا بافتها اشاره می کند که یا مشخصه بیماری هستند یا از نظر تشخیصی برای روند اتیولوژیک حائز اهمیت می باشند.

بی نظمی عملکردی و اهمیت بالینی؛ ماهیت تغییرات مرفولوژیک و توزیع و گسترش آنها در ارگانها یا بافتها در عملکرد طبیعی تداخل ایجاد کرده و تعیین کننده جلوه های بالینی(Symptoms and signs ) ، دوره و پیش گوئی بیماری می باشد.

تمام اشکال آسیب بافتی که با تغییرات مولکولی و ساختمانی در سلولها آغاز می شود،‌ موضوعی است
که اولین بار توسط رودولف ویرشو(Rudolf Virchow) ، که پدر آسیب شناسی نوین شناخته شده است، ارائه گردید.

هاله علیپور

مطالب مرتبط

دیدگاهها

نظر:

هجده − هفده =