پرتوهای غیر یونساز-امواج پرتوهای غیر یونساز-قسمت دوم

امواج پرتوهای غیر یونساز

پرتوهای غیر یونساز، پرتوهای الکترومغناطیسی با طول موج بیشتر ار ۱۰۰ نانومتر هستند.انرژی فوتون این پرتوها کمتر از آن است که بتوانند در محیط بیولوژیکی یونسازی کنند. همچنین کمتر از انرژی فوتون پرتوهای ایکس و گاما می باشد. این امر به دلیل کمتر بودن فرکانس پرتوهای غیر یونساز است.
پرتوهای غیر یونساز به سه محدوده اصلی پرتوهای نوری(شامل پرتوهای فرابنفش، نورمرئی و پرتوهای فروسرخ) و میدان های الکترومغناطیسی( شامل میدان های رادیویی، مایکروویو و میدان الکترومغناطیسی با فرکانس های کم) و میدان های مغناطیسی ثابت تقسیم می شوند.

پرتوهای-غیر-یونساز

 

قسمت اول با موضوع امواج الکترومغناطیس را در سایت فرازدانش بخوانید: https://farazdanesh.com/electromagnetic-field-and-effects-on-humans-health-part-1/

پرتوهای فرابنفش:

پرتوهای الکترومغناطیسی با طول موج ۱۰۰ الی ۴۰۰ نانومتر پرتوهای فرابنفش (UV) خوانده می شود.اثرات پرتوهای فرابنفش در طول موجهای مختلف متفاوت است. از این رو طبقه بندی های فرعی نیز برای این پرتوها وجود دارد.
– پرتو فرابنفش با طول موج ۱۰۰ الی ۱۹۰ نانومتر که پرتو فرابنفش خلاء نامیده می شود. این پرتوها توسط اغلب مواد از جمله اکسیژن هوا جذب می شوند. لذا تنها در خلاء می توانند وجود داشته باشند.
– پرتوهای با طول موج ۱۹۰ الی ۳۰۰ نانومتر یا پرتو فرابنفش دور نامیده می‌شوند.
– پرتوهای ۳۰۰ الی ۴۰۰ نانومتر یا پرتوهای فرابنفش نزدیک نامیده می‌شوند.

مهمترین منبع طبیعی تولید کننده پرتوهای فرابنفش خورشید می باشد.
مقدار پرتوهای فرابنفش خورشید که به زمین می رسد، توسط لایه ازون جو زمین کاهش چشم گیری می یابد. با نازک شدن لایه ازون شدت این پرتوها افزایش می یابد.

امواج-پرتوهای-غیریونساز-پرتوهای-فرابنفش

پرتوهای فروسرخ:

پرتوهای الکترومغناطیسی با طول موج ۷۸/۰ الی ۱۰۰۰ میکرون، پرتوهای فروسرخ (IR) خوانده می شود.

انواع پرتوهای فروسرخ:

– پرتوهای فروسرخ با طول امواج ۷۸/۰ الی ۵/۱ میکرون یا پرتوهای فروسرخ نزدیک
– پرتوهای فروسرخ با طول امواج ۵/۱ الی ۱۰۰۰ میکرون یا پرتوهای فروسرخ دور
هر ماده ای که دمای آن بالاتر از صفر کلوین باشد پرتو فروسرخ ساطع می کند. خورشید یکی از منابع مهم آن بوده و لامپ‌های فروسرخ نیز تولید کننده این امواج می باشند.

تاثیرات پرتوهای اپتیکی (UV, IR)

همه افراد در معرض اشعه UV ناشی از خورشید قرار دادند. اکثر مردم در معرض منابع مصنوعی مورد استفاده در صنعت، تجارت و تفریحات می باشند.

اندامهای بحرانی در مقابل این پرتو:

پوست
چشم

برای سوختن پوست معیار ۰.۰۳ (J/cm2) پرتو UV برای پوست نسبتا تیره میتواند راهنمای خوبی باشد.
برای پوستهای نازک عدد فوق کمتر و برای پوستهای تیره تر این مقدار کمی بیشتر است.
درمورد اثر برچشم میزان آستانه پرتوگیری در ۲۷۰ نانومتر تا ۵۰ (J/m2) تشخیص داده شده است.

پرتوهای نور مرئی :

پرتوهای الکترومغناطیسی با طول موج ۴۰۰ الی ۷۸۰ نانومتر، نور مرئی (VS) خوانده می شود.
نور شدید آذرخشی می تواند به چشم ها آسیب برساند و روشنایی زیاد می تواند در دراز مدت سبب تخریب شبکیه شود.در اثر واکنش طبیعی بدن، چشم ها در برابر نور خورشید محافظت می شوند که شامل پلک زدن و سربرگرداندن است.

میدان‌های رادیویی و مایکروویو :

این میدان‌ها شامل میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی با فرکانس ۳۰۰ کیلوهرتز الی ۳۰۰ گیگا هرتز هستند.
این میدانها همیشه تواما” وجود دارند و میدان های الکترومغناطیسی خوانده می شوند.
منابع و دستگاههای تولید کننده‌ی پرتوهای رادیویی و مایکروویو بسیار متنوع هستند.

این منابع در دو دسته کلی قرار می گیرند:

منابع باز: منابعی هستند که پرتو را مستقیماً به محیط اطراف ارسال می کنند، مانند انواع آنتن، رادارو غیره.
منابع بسته: منابعی هستند که ارسال پرتو آن ها به محیط عمدی نیست،اما هنگام کار در اطراف آن‌ها پرتوهای رادیویی و مایکروویو وجود دارد. مانند فرهای مایکروویو، دستگاههای جوش یا ذوب رادیویی (RF)، سیستم های فرستنده و غیره.

اثرات بیولوژیکی میدانهای رادیویی و مایکروویو

با قرار گرفتن بدن انسان در میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی، ممکن است در قسمتهای مختلف بدن، جریان الکتریکی القاء شود یا مقداری از انرژی میدان توسط بافت جذب شود و یا هر دو پدیده همزمان روی دهد.
در فرکانس‌های کمتر از ۲۰ مگا هرتز، جریان‌های القاء شده در بافت بدن حائز اهمیت است. این جریان‌ها می توانند بر اعصاب محیطی اثر بگذارند و عملکرد آن ها اختلال ایجاد کنند.
در فرکانس های ۲۰ مگاهرتز الی ۳۰۰ مگاهرتز، علاوه بر جریان های القاء شده در بدن، انرژی جذب شده در بافت در اثر قرار گرفتن در میدان الکترومغناطیسی نیز حائز اهمیت است.
در فرکانسهای ۳۰۰ مگاهرتز الی ۱۰ گیگاهرتز، جریان القایی اهمیت چندانی ندارد و اغلب اثرات بیولوژیکی شناخته شده پرتوهای مایکروویو، به آهنگ جذب انرژی در بافت نسبت داده می شود.
در فرکانسهای بیشتر از ۱۰ گیگاهرتز، جذب انرژی سطحی است. یعنی عمق نفوذ پرتوها در بدن انسان کم است.

– میدانهای مغناطیسی ثابت:

میدان مغناطیسی ثابت، در هر نقطه از مکان، با گذشت زمان، مقدار ثابتی دارد.
میدان مغناطیسی ثابت که اغلب با کمیت چگالی شار مغناطیسی مشخص می شود، در اطراف آهن رباهای دائمی و نیز در اطراف سیم های حامل جریان ثابت ایجاد می شود.

منابع تولید کننده میدانهای مغناطیسی ثابت :

کره زمین مهم ترین منبع طبیعی تولید کننده این میدان می باشد و چگالی میدان مغناطیسی در اطراف زمین بین ۳۰ تا ۷۰ میکروتسلا تغییر می کند.
منابع مصنوعی تولید کننده آن سیستم های ام-آر-آی(MRI )، کابل های برق و ژنراتورهای DC ، راکتورهای هسته ای، شتاب دهنده‌های ذرات، جداکننده‌های ایزوتوپها و اسپکترومترهای ان-ام-آر(NMR )

اثرات بیولوژیکی میدانهای مغناطیسی ثابت:

از طریق القای مغناطیسی ایجاد جریان الکتریکی در بافت در اثر تغییر شار مغناطیسی
از طریق مگنتومکانیکال چرخش مولکولهای قطبی موجود در بدن در اثر این میدان
از طریق جابجایی مولکولهای پارامغناطیس و فرومغناطیس در اثر نیروی میدان مغناطیسی
از طریق برهم کنش‌های الکترونیکی الکترونهای آزاد می توانند تحت تاثیر میدان مغناطیسی قرار گیرند.

 

اطلاعات بیشتر در:  acgih.ir/پرتوهای-غیر-یونساز-و-اثرات-آن-ها-بر-ایمن