معرفی رشته مهندسی دریا

معرفی رشته مهندسی دریا

نیاز به علم مهندسی دریا ,کجا و چه زمانی احساس شد؟

زمانی که نخستین کشتی بخار آمریکا در سال ۱۸۰۷ بدون بادبان و پارو مخالف جهت باد و در جریان آب از رودخانه “هودسون” بالا رفت, همه‌ی ملوانان و دریانوردان که برای تماشای چنین چیز عجیبی به ساحل رودخانه آمده بودند،متوجه شدند که آنچه در برابر دیدگانشان در حال حرکت است، بزودی جهان آنها را دگرگون خواهد ساخت.(جرقه‌ای برای تولد مهندسی دریا)

فهمیدند که دیگر ساخت و تعمیر یک کشتی، یک فن نیست بلکه یک علم است و هدایت و حفظ چنین کشتی ای نیازمند اطلاعات علمی دقیق و بسیاری می باشد.حال که نزدیک به دو قرن از آن زمان می گذرد ما با ناوهایی روبرو هستیم که گاهاً نزدیک به ۳۴۰ متر طول و ۸۰ متر عرض دارند و شهرهای شناوری که بی‌تردید ساخت، هدایت و مدیریت آن ها دانش بسیاری را می طلبد. دانشی که نمی توان با تجربه و با گذر ایام فرا گرفت بلکه نیاز به تحصیلات کلاسیک و دانشگاهی دارد.

رشته مهندسی دریا در ایران نیز با این که نو پا است دارای اهمیت و جایگاه ویژه ای است چرا که کشور ما در حدود ۲۶۰۰ متر مرز آبی دارد که ۲۰۰۰ کیلومتر آن در جنوب کشور و به آب های آزاد دنیا متصل است. اهمیت این مرز آبی زمانی مشخص می شود که بدانیم از بین راههای حمل و نقل زمینی، هوایی و دریایی، حمل و نقل دریایی مقرون به صرفه تر است. به همین دلیل ۹۰% صادرات غیرنفتی و تقریباً تمامی صادرات نفتی کشور به وسیله کشتی ها صورت می گیرد. این رشته دارای سه گرایش مهندسی کشتی، کشتی سازی و دریانوردی است.

گرایش مهندسی کشتی

مهندسین کشتی به عنوان مدیر فنی کشتی؛ مسؤول تعمیر، نگهداری و راه اندازی موتور کشتی هستند و به همین دلیل دانشجویان رشته مهندسی دریا در این گرایش پس از آموزش های تئوری یک دوره کارآموزی را بر روی کشتی های اقیانوس پیما در خارج از کشور می گذرانند.


گرایش مهندسی کشتی سازی

رشته ای است از شاخه‌ی مهندسی دریا که در ساخت یک کشتی، تخصص های متعددی مانند مکانیک، عمران، برق و … مورد نیاز است. مهندس کشتی ساز، مسؤولیت طراحی، محاسبات مربوط به بدنه کشتی، ساخت و نظارت بر ساخت کشتی و تعمیرات آن را برعهده دارد. در واقع هدف مهندسی کشتی سازی، طراحی کشتی ها به نحوی است که توانایی حمل مقدار معینی بار و مقاومت و حرکت در دریای متلاطم را داشته باشد و با سرعت معینی حرکت کند. گفتنی است که با به میدان آمدن کشتی های تندرو با بدنه های جدید و روش های جذب انرژی حاصل از جزر و مد امواج آب، افق های جدیدی را در این زمینه گشوده است.

گرایش دریانوردی

هدایت کشتی و مدیریت نیروی انسانی شاغل بر کشتی وظیفه یک مهندس دریانوردی است. بخاطر همین استادان رشته مهندسی دریا معتقدند که این رشته را نباید یکی از گرایش های مهندسی دریا به شمار آورد. چون یک مهندس دریا به عنوان کاپیتان کشتی مسؤولیت راهبری و مدیریت کشتی را برعهده دارد و حرفه‌اش یک کار فنی یا مهندسی نیست. دانشجویان دریانوردی با این که تاحدودی مسایل فنی را می خوانند ولی مقدار قابل توجهی از درس هایشان مربوط به مسایل فنی نیست. به عنوان مثال مطالعه آب و هوا، جغرافیا و چگونگی یافتن مسیرها از جمله درس های این گرایش است که ارتباطی با دروس رشته های مهندسی ندارد.

دانشجویان رشته مهندسی دریا باید چه توانایی‌هایی داشته باشند؟

مهندس کشتی یا دریانوردی به دلیل سفرهای دریایی گاهاً ماه‌ها در کنار خانواده‌اش نیست. همچنین یک مهندس کشتی سازی نیز باید خود را برای محیط های ساحلی تطبیق بدهد. به خاطر همین قبل از پذیرش نهایی در این رشته‌ها از دانشجویان آزمایشات پزشکی کامل به عمل می آید که در این میان سلامت دانشجویان دریانوردی بطور دقیق سنجیده می شود چون این دسته از دانشجویان نباید ناتوانی هایی نظیر کوررنگی داشته باشند. از نظر علمی نیز دانشجویان مهندسی دریا در هر سه گرایش باید در درس‌های ریاضی و فیزیک قوی بوده و به زبان انگلیسی مسلط باشند. داوطلبان دختر از میان گرایش های مهندسی دریا تنها می توانند گرایش مهندس کشتی سازی را انتخاب نمایند.

موقعیت شغلی این رشته در ایران چگونه است؟

دانشجویان مهندسی کشتی بنا بر سفارش ارگان های خاصی همچون “شرکت کشتی رانی جمهوری اسلامی ایران” پذیرفته می شوند و از همان ابتدا بورسیه نهادهای دریایی‌اند و در نتیجه آینده شغلی آنها تضمین است. در مورد موقعیت شغلی فارغ التحصیلان این رشته نیز باید گفت, تنها اگر کارخانه کشتی سازی “صدرا” در بوشهر با تمام ظرفیت خود راه اندازی شود، نیاز به ۳۰۰ الی ۴۰۰ فارغ التحصیل مهندسی کشتی سازی دارد.

کارخانه “نکا” در شمال و “اروندان” در خلیج فارس نیز از دیگر کارخانه های مهم کشتی سازی ایران هستند. مهندس کشتی ساز می تواند در سازمان بنادر و کشتی رانی، وظیفه ساخت سکو های شناور را برعهده گرفته یا به عنوان مهندس ناظر بر طرح های اجرایی نظارت کند و بالاخره در صنایع دریایی به کارهای تحقیقاتی بپردازد. فارغ التحصیلان گرایش دریانوردی نیز بورسیه ارگان های دریایی کشور هستند و پس از آن که بر روی آب های خارج از کشور دوره کارآموزی خود را گذراندند، در ناوگان ارگان بورس دهنده مشغول به کار می شوند.

هاله علیپور

مطالب مرتبط

دیدگاهها

نظر:

16 + هجده =